آرامگاه خیام نیشابوری

مدت زمان مطالعه مطلب: 4 دقیقه

 

آرامگاه خیام نیشابوری

این کوزه چو من عاشق زاری بوده است    در بند سر زلف نگاری بوده است

این دسته که بر گردن او می بینی      دستی ست که بر گردن یاری بوده است

دوستداران شعر و ادب فارسی، نه تنها در ایران بلکه در سراسر جهان با حکیم عمر خیام و رباعیات کم نظیر او آشنا هستند و همه ساله آرامگاه او میزبان گردشگران داخلی و خارجی زیادی است.

در این نوشته کوتاه سری به آرامگاه خیام نیشابوری خواهیم زد، با ما همراه باشید.

، شهر فیروزه، دومین شهر بزرگ بعد از مشهد است. این شهر کهن در چندین دوره، از جمله ساسانیان، طاهریان و سلجوقیان، پایتخت ایران بوده و از دیرباز با علم و فرهنگ و هنر اجین شده است. یکی از نمادهای علم و هنر این شهر آرامگاه غیاث الدین ابوالفتح عمر بن ابراهیم، معروف به عمر خیام نیشابوری، فیلسوف، ریاضی دان، ستاره شناس و شاعر ایرانی است که البته بیشتر به عنوان شاعر شناخته شده است و تخصص های دیگر آن کمتر گفته شده است ولی القابی که به خیام داده شده حاکی از جایگاه بالای او در این علوم بوده است، القابی نظیر نصیر الحکمة الدین، فیلسوف العالمین، سیّدالحکماءالمشرق و المغرب، مِن اعیان المنجّمین، سلطان العلماء و …

آرامگاه خیّام نیشابوری

مورخان در مورد تاریخ تولد و وفات خیام نیشابوری اختلاف نظر دارد، ولی قول مشهور این است که خیام در اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم زندگی می کرده و در سال 517 ه.ق. وفات کرده است. خیام در از محضر استادان برجسته ای چون “امام موفق نیشابوری” به تحصیل علم پرداخت و در اوایل جوانی بر ریاضیات و فلسفه تسلّط کامل یافت. هرچند که خود خیام ابن سینا را استاد خود خوانده ولی این، یک تعبیر معنوی است زیرا بین این دو عالم فاصله زمانی زیادی وجود دارد. خیام در سال 449 ه.ق. به سمرقند رفت و علوم فقه، حدیث، تفسیر، حکمت و ستاره شناسی را در حد عالی فراگرفت، در همین دوران کتاب «رساله فی البراهین علی مسائل الجبر و المقابله» را با نظارت ابوطاهر قاضی القضات نوشت و بعد از آن به دعوت سلطان جلال الدین ملکشاه سلجوقی و وزیر کاردان او خواجه نظام الملک طوسی به رفت و سرپرست رصدخانه آنجا شد.
خیام خدمات ارزنده ای در هجده سالی که در بود، انجام داد. از جمله تألیفات بسیار در زمینه های مختلف و تدوین تقویم جلالی. از کتاب های خیام می توان به “رساله فی شرح ما اشکل من مصادرات کتاب اقلیدس”، “رساله مسائل الحساب”، “ترجمه خطبه ابن سینا”، “رساله روضة القلوب در کلیات وجود” و بسیاری دیگر که از حوصله این نوشته خارج است. پس از در گذشت سلطان ملکشاه و قتل خواجه نظام الملک، خیام نیز مورد بدرفتاری و بی احترامی درباریان قرار گرفت و بودجه رصدخانه را هم قطع کردند. لذا حدود سال 479 ه.ق. بود که خیام تصمیم گرفت به مرو و نیشابور که از نظر علمی از شهرهای برجسته ای بودند، برود و تا آخر عمر در آنجا ماند و فعالیت های علمی بسیاری را در این شهرها عملی کرد.

حکیم عمر خیام نیشابوری علاوه بر اینکه یک چهره علمی محسوب می شد در زمینه شعر و شاعری نیز دستی بر آتش داشت و در این بین رباعیات او شهرت فراوانی پیدا کردند. حتی این شهرت فراتر از مرزها رفت و پس از ترجمه شعرهای او توسط ادوارد فیتزجرالد، نام خیام در کنار چهار شاعر بزرگ جهان، هومر، شکسپیر، گوته و دانته قرار گرفت. تعبیرات زیادی از بزرگان ادبیات جهان برای خیام استفاده شده است مثل “نماد فلسفه شرق” و یا “شاعر محبوب روشنفکران غرب”. همچنین شاعران زیادی نظیر “مارک تواین”، “تی.اس. الیوت” و “آندره ژید” در شعر خود از رباعیات او تأثیر پذیرفته اند. حتی خیام به قدری در جوامع مختلف اعتبار دارد که از نام او جهت نامگذاری استفاده می شود برای مثال یکی از حفره های ماه و یکی از سیارک ها را به نام «عمر خیام» نام گذاری کرده اند و یا هتلی در تونس، رستورانی در اتیوپی، نوشیدنی هایی به نام خیام در مصر و فرانسه و نمونه هایی از این قبیل.

پیشنهاد می کنیم این مقاله را هم بخوانید:   موزه زمان

خیام در سال 517 ه.ق. در زادگاه خود نیشابور دار فانی را وداع گفت و در همان جا دفن شد. امروزه آرامگاه خیام در باغی قرار داردکه در زمان خیام، در محله شادیاخ نیشابور بود و مقبره امامزاده محروق، از ثلاله امام سجاد(ع) نیز در این باغ قرار دارد. باغ خیام 20000 مترمربع مساحت دارد و بنای 18 متری و مشبک آرامگاه، روی 10 پایه به شکل لوزی های بزرگ و کوچک متصل به هم، قرار دارد که به گفته طراح و معمار این اثر، مهندس هوشنگ سیحون، تلفیقی از معماری سنتی و مدرن است. درختان کاج در اطراف مقبره نیز زیبایی آن را دوچندان کرده اند.
این باغ به صورت یک مجموعه است یعنی علاوه بر آرامگاه، کتابخانه، مهمانخانه و موزه نیز در آن وجود دارد. موزه تخصصی خیام در سال 1379 افتتاح شده است. این موزه بیشتر به نمایش ابزار آلات نجوم و اخترشناسی مثل وسایل مربوط به رصدخانه، اسطرلاب، انواع قطب نماها و … پرداخته است ولی در کنار آن ظرف مفرغی و فلزی قرون 5 تا 7 ه.ق. ، ظروف سفالین لعابدار قرون 3 تا 7 ه.ق. و نسخ خطی نجوم و تابلوهای مربوط به خیام را به نمایش گذاشته است.

آرامگاه خیّام نیشابوری

اگر به بزرگان و مشاهیر ملّی علاقه مند باشید می توانید پس از بازدید از آرامگاه خیام، از آرامگاه عطار نیشابوری و کمال الملک نیز دیدن کنید.

تورکام از شما دعوت می کند که از این مکان زیبا دیدن فرمایید.

نشانی:  نیشابور، بلوار جمهوری، خیابان خیام، آرامگاه خیام نیشابوری

رزرو هتل

امام علی (ع) می فرماید: موفقیت با دوراندیشی است و دوراندیشی با کسب تجربه به دست می آید.

اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند

۲۰

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *