نقش رستم

مدت زمان مطالعه مطلب: 5 دقیقه

نقش رستم

نقش رستم

نقش رستم نام محوطه ای است که همانند یک آلبوم سنگی، وقایع و اتفاقات مهم سه حکومت ایران باستان را به تصویر کشیده است. همچنین وجود مقبره چهار تن از پادشاهان هخامنشی در این محوطه اهمیت آن را دوچندان کرده است.

در این نوشته کوتاه سری به نقش رستم خواهیم زد، با ما همراه باشید.

این محوطه قبل از این که مردم ایران بین رستم، اسطوره شاهنامه و سنگ نگاره ها، ارتباط برقرار کنند، کوه حاجی آباد، کوه استخر یا کوه نِفِشت نامیده می شد. نقش رستم شامل تعدادی کتیبه و نقش برجسته از دوره عیلامیان، هخامنشیان و ساسانیان است که در طول 18 قرن یعنی از سال 1200 قبل از میلاد تا 625 میلادی مورد توجه بود.

قدیمی ترین نقش برجسته موجود مربوط به دوره عیلامی است که البته امروزه چیز زیادی از آن باقی نمانده است. در این نقش برجسته دو خدا و همچنین شاه و ملکه با لباس های چین دار نشان داده شده که بر روی مارهایی نشسته اند. چهار پادشاهی که آرامگاه آنها در میان کوه رحمت قرار دارد عبارتند از داریوش بزرگ، خشایارشاه، اردشیر یکم و داریوش دوم. این آرامگاه های با عظمت، 19 متر عرض و 22 متر بلندی دارند و در ارتفاع 26 متری از سطح زمین، به شکل یک صلیب ساخته شده اند.

داریوش بزرگ در 36 سالگی به سلطنت رسید و در 64 سالگی درگذشت، آنچه از شواهد و نوشته ها به دست می آید این است که داریوش ساخت آرامگاه خود را همزمان با ساخت کاخ آپادانا شروع کرده بود. در ایوان میانی آرامگاه چهار ستون با سرستون های کله گاوی وجود دارد که طبق تحقیقات شبیه به کاخ تچر در تخت جمشید است.

نقش رستم

در قسمت بالایی، تخت اورنگ حکاکی شده که 28 نفر از نمایندگان ملل تابعه در دو ردیف 14 تایی آن را بالای دست نگه داشته اند و بالای تخت، داریوش کمان به دست و اهورامزدا قرار دارند که در تمام جزئیات همانند هم تراشیده شده اند. چند نفر دیگر، که از نزدیکان پادشاه هستند نیز به چشم می خورد. ورودی آرامگاه داریوش به شکل مربع است و داخل آن سه اتاقک وجود دارد که در هر کدام سه قبر واقع شده است. دیگر آرامگاه ها نیز مشابه این آرامگاه هستند و تنها تفاوت آنها کتیبه های میخی و آرامی آنها است.

یکی دیگر از بناهای زیبای نقش رستم که مقابل آرامگاه داریوش دوم قرار دارد، کعبه زرتشت است که یک ساختمان مکعبی شکل است. این بنا از سنگ های بزرگ آهکی سفید رنگ و بدون استفاده از ملات ساخته شده است. این بنا پایین تر از سطح زمین قرار گرفته و دارای 30 پله می باشد. در یک نوشته دیگر از تورکام به طور مفصل به این ساختمان پرداخته ایم.

پیشنهاد می کنیم این مقاله را هم بخوانید:   خواجه ربيع

از دیگر وجوه حایز اهمیت نقش رستم، نقش برجسته های مربوط به دوره ساسانی است. این سنگ نگاره ها، صحنه هایی از تاجگذاری شاهان ساسانی، جنگ ها و افتخاراتشان را به تصویر می کشد. نکته جالب توجه در این نقش برجسته ها این است که به جزئیات نقوش مثل زیورآلات، تاج ها، افسار اسب ها و حتی چین لباس ها توجه زیادی شده و بسیار استادانه و هنرمندانه به آنها پرداخته اند.

مثلاً دومین نقش از سمت غرب تاج گذاری نرسی است که حلقه قدرت را از دست آناهیتا می گیرد. در این نقش نرسی تاج گوی مانندی دارد که به نشانه عظمت او، بالاتر از تاج آناهیتا حجاری شده است. آناهیتا لباس بلند و کمربند و گردنبند مروارید به تن دارد و موهای پر پیچ و تابش روی تاج قرار دارد. بین نرسی و آناهیتا کودکی قراردارد که به احتمال زیاد هرمز دوم، ولیعهد نرسی است.

نقش رستم

همچنین در نقشی دیگر صحنه تاج گذاری اردشیر بابکان و گرفتن حلقه از دست اهورامزدا تصویر شده است. در این حجاری اردشیر، اردوان پنجم پادشاه اشکانی را با اسب پایمال می کند و اهورامزدا هم اهریمن را که دو مار در پیشانی دارد لگدکوب می کند. در این نقش، اردشیر هم سطح اهورا حجاری شده است. بر سینه اسب های هر دو، کتیبه هایی وجود دارد که هر یک به سه زبان یونانی، پهلوی اشکانی و پهلوی ساسانی می باشند.

متن کتیبه اسب اردشیر به شرح زیر است: « این است پیکر مزداپرست، خداوندگار اردشیر، شاهان شاه ایران که چهر از ایزدان دارد، فرزند خدایگان پاپک شاه» و متن کتیبه اسب اهورامزدا این چنین است:« این پیکر از ایزد اهورامزدا است».

نقش رستم

از صحنه های نبرد شاهان ساسانی می توان به زیباترین نقش برجسته نقش رستم به لحاظ هنری اشاره کرد. در این نقش شاپور اول، والرین امپراتور روم را شکست داده است. والرین به صورت زانو زده در برابر شاپور، دست ها را به نشانه پوزش بالا برده است و شاپور عنوان امپراتوری را به سیریادیس پناهنده رومی تحویل میدهد. حجاران ساسانی شکوه شاه ایران را با لباس ها و زیورآلات، افسار و زین اسب، گردنبند، تاج و آرایش خاص موهای او، به زیبایی به نمایش درآورده اند.

همچنین صحنه های نبرد دیگری نظیر صحنه پیروزی هرمز دوم، جنگ شاپور دوم با دشمن و یا بهرام دوم که سوار بر اسب، نیزه به دست، چهار نعل به سوی دشمن یورش برده است. در همه این نقش ها جزئیات به زیبایی نشان داده شده اند.

نقش رستم

از نقش برجسته ها که بگذریم، دو چهارطاقی در کنار راه قابل مشاهده است که از سنگ تراشیده شده اند. سال ها قبل تصور می شد که این چهارطاقی ها، آتشدان بودند ولی امروزه معتقدند که این دو، جایگاه “استودان” یا محل نگهداری استخوان های پاک شده دو نفر از بزرگان ساسانی بود. همچنین روی کوه حفره های مکعبی شکل نیز مشاهده می شود که برای همین منظور ایجاد شده بودند.

تورکام از شما دعوت می کند که از این مکان زیبا دیدن فرمایید.

نشانی:

، ، روستای زنگی آباد در 6 کیلومتری تخت جمشید، نقش رستم

 


درصورتیکه به این مکان تاریخی سر زده اید، لطفا تجربیات خود را با ما به اشتراک بگذارید.

رزرو هتل

امام علی (ع) می فرماید: موفقیت با دوراندیشی است و دوراندیشی با کسب تجربه به دست می آید.

اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند

۱۹

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *